altın
3/3/2008 · Kategori: bilim
ALTIN
Altın, kimyada Au sembolü ile gösterilen yumuşak, parlak sarı renkte metalik bir element. Altının parlak sarı rengi, asitlere karşı dayanıklılığı, doğada serbest halde bulunabilmesi ve kolay işlenebilmesi gibi özellikleri, insanların ilkçağlardan beri ilgisini çekmiştir.
Altın, parlak sarı rengi ve ışıltısıyla göz alan çok ağır bir metaldir. Üstelik kolay kolay tepkimeye girmeyen çok kararlı bir element olduğu için havadan ve sudan etkilenmez. Bu yüzden hiçbir zaman paslanmaz, kararmaz ve donuklaşmaz. Bir başka özelliği de saf haldeyken çok yumuşak olmasıdır; bu nedenle kolayca dövülerek biçimlendirilebilir. Altın bütün bu özellikleriyle tarih boyunca en değerli metallerden sayılmıştır.
Konu başlıkları |
<****** type=text/**********> //
Tarihçe
Tarihte bilinen kayıtlara göre Mısır hükümdarları zamanında M.Ö. 3200 yıllarında, altın darphanelerde eşit boyda çubuklar halinde çekilerek para olarak kullanıldı. Au Latince Aurum kelimesinden gelmektedir.
Peru’da M.Ö. 2000 yılına ait altın ziynet eşyaları kalıntılarına rastlanmış olup, Amerika kıtasındaki Aztekler ve İnkaların da altına tutkun oldukları bilinmektedir.
Altına önem veren eski medeniyetler arasında; Yunanlıları, İranlıları, Makedonyalıları, Asurileri, Sümerleri ve Lidyalıları saymak yerinde olur.
M.Ö. 550 yıllarında Lidya Kralı Krezos, altını para olarak (sikke) bastırmış ve altının para olarak basılması ile de ticaret artmıştır. Şehirler zenginleşmiş ve dünya yeni bir refah devresine girmiştir.
Türk boylarında İskit ve Sormatların (M.Ö. 1000) milli kahramanları konu alan altın toka yapımında ileri oldukları bilinmektedir. Dördüncü ve dokuzuncu yüzyıl aralarında ise altın kase, vazo işçiliğinde en güzel örnekleri vermişlerdir. Bu eserlerden bir kısmı New York, Morgan kolleksiyonunda teşhir edilmektedir. Türkler müslümanlığı kabul ettikten sonra altından eşya yapımını azaltmışlardır. Altın eşyayı sadece süs olarak kullanmışlardır.
Bulunuşu
Altın, dünyanın geniş bir bölümünde düşük konsantrasyonlarda bulunur. Yer küresinin tahminen 0,001 ppm (milyonda bir)ini teşkil eder. Kalaverit (Au2Te4), silvanit (Au2Ag2Te6) ve krennerit (Au8Te6) mineralleri olduğu gibi bakır ve kurşun minerallerinde de eser miktarları bulunabilir. Volkanik kuvarsların içinde, akarsuların kumlu yataklarında toz ve külçe halinde bulunur.
Elde edilişi
Altın cevherleri, “metalik altın ihtiva eden cevherler” ve “bileşikleri halinde altın ihtiva eden cevherler” olarak sınıflandırılır.
Metalik altın içeren cevherlerden altın elde etmek için altın içeren küçük kuvars parçaları öğütme değirmenlerinde hamur haline getirilir. Bu hamur içinde altın tanecikleri kolloidal halde dağılır. Buradaki ürün malgama tekniği ile ayrıştırılır. Malgamalanmış hamurun konsantrasyonu arttırılarak çok seyreltik sodyum siyanür çözeltisiyle işlenir. Sodyum siyanür altın ile reaksiyona girerek kompleks bileşik meydana getirir:
4 Au + 8 NaCN + 2 H2O + O2 → 4 NaAu(CN)2 + 4 NaOH
Kompleks bileşikteki altın metalik çinko ile çöktürülür:
2 Na + 2 Au(CN)2 + Zn → 2 Au + Na2Zn(CN)4
Bu çökeltideki altın ve gümüş dışındaki maddeler, Kal metoduyla alınır. Gümüş de nitrik ve sülfürik asit etkisiyle çözülerek geriye saf altın kalır.
Bileşikleri
Altın bileşiklerinde +1 ve +3 değerlikli halde bulunur. Bütün bileşiklerinden kolayca metalik hale indirgenebilir.
Altının, AuCl, Au2S, AuCN gibi +1 değerlikli bileşikleri sulu çözeltilerde kararsız olup, +3 değere yükseltgenir veya metalik hale indirgenir. Bununla beraber sodyum ve potasyum siyanür ile verdiği kompleks tuzlarının sulu çözeltileri hazırlanabilir ve endüstride özellikle kaplamacılıkta kullanılır.
Organik tuzları da bilinmekte olup kararsızdırlar.
Altının +3 değerlikli bileşikleri genellikle kararlıdır.
AuCl3 su, alkol ve eterde çözünür, fotoğrafçılıkta ve kaplamada kullanılır.
AuBr3 alkol ve eterde çözünür. Bazı kimyasal analizlerde kullanılır.
Altın hidroksit, Au(OH)3, ışığa karşı hassas kahverengi bir tozdur. Suda çözünmez, hidroklorik asit ve diğer asitlerde çözünür. Yaldız yapımı ve kaplamacılıkta kullanılır.
Altının organik bileşikleri genellikle dialkil tuzlarıdır. Bu tuzlar R2AuX şeklindedir. Burada R organik molekül X ise halojen, kükürt, azot veya oksijendir.
Kullanılışı
Bugüne kadar yeryüzünden çıkarılan bütün altının yarıdan fazlası hükümetlerin ve merkez bankalarının elindedir. Gerek her ülkede kağıt para emisyonunun güvencesi olarak, gerek milletlerarası bir ödeme aracı olarak eskiden beri büyük önem taşıyan altın, metalle çalışan zanaatçıların gözünde de değerini korumaktadır. Kuyumculukta altının genellikle gümüşlü, palladyumlu, bakırlı veya platinli alaşımları çok kullanılır.
Elektrik iletkenliği yüksek (bakırın yaklaşık %70’i oranında) olan ve kolayca kimyasal tepkimelere girmeyen altın en çok elektrik ve elektronik sanayilerde bağlantıların, terminallerin, baskı devrelerinin, transistörlerin ve yarı iletken sistemlerin kaplanmasında kullanılır. Üstüne düşen kızılötesi ışınların yaklaşık yüzde 98’ini yansıtarak geri çevirebilen ince altın levhalar, uzay elbiselerinin başlığındaki göz deliklerinde zararlı ışınlardan korunmayı ve sun’i uyduların yüzeylerinde sıcaklığın denetlenebilmesini sağlar. Büyük büro binalarının pencerelerinde de gene ince levhalar halinde altın kullanılması, yalnız estetik açısından değil, bu yansıtıcı yüzeyin çevreyle ısı alış-verişini büyük ölçüde azaltmasından kaynaklanır. Lal camlara parlak kırmızı rengini veren, camsı kütlenin içinde kolloidal halinde dağılmış olan çok az miktardaki altındır.Ancak insanlar çoğunlukla takı ve süs eşyası içinde kullanır.....
Alaşımları
Altının bazı özelliklerini (kullanış gayesine göre) değiştirmek için çeşitli alaşımları yapılır.
Altın-gümüş alaşımları
-
% 75 altın, % 25 gümüş alaşımı yeşil renkte olup mücevher yapımında kullanılır.
-
% 40 altın % 60 gümüş alaşımı beyaz renkte ve serttir.
Altın-nikel alaşımı
Mücevher yapımında kullanılan beyaz altının esasını teşkil eder. Bu alaşımda % 80 altın, % 16 nikel, % 3 çinko ve % 1 bakır kullanılır.
Altın-bakır alaşımı
Para basımında yaygın olarak kullanılır. Kolayca işlenebilir.
Altın-palladyum alaşımı=
Kolayca işlenebilir. En fazla sertlik gösterenler % 60-65 palladyum ihtiva edenlerdir. Düşük sıcaklıklardaki yüksek direnci sebebiyle potansiyometre yapımında kullanılır.
Altın ayarı
Altının kimyadaki saflığı “yüzde” ile, mücevhercilikteki saflığı ise “karat” veya “ayar” terimleriyle ifade edilir. Buna göre 24 ayar (veya karat) altın % 100 saf altını, 22 ayar ise % 91, 6 saf altını ifade etmektedir. 22 ayar altının % 8,4’ü diğer metaller ile tamamlanmıştır. Altına gümüşün ilavesi yeşilimsi, nikel ve platinin ilavesi beyaz, çinkonun ilavesi sarı ve bakır ilavesi de bakır miktarına göre sarıdan kırmızıya kadar değişen renkler kazandırır.
Altın işi=
Altından yapılan heykel, kap, kacak, mücevher süsleme ve paraların hepsine verilen ad. Altın metallerin en yumuşağı ve en kolay biçimlendirilebilenidir. 10 g altın dövülerek 11 m²’lik ince bir levha veya çekilerek 570 m uzunluğunda ince bir tel elde edilebilir. En rahat çalışılabilen metal olarak kalemle işlenerek, kakılarak, dövülerek, oyularak, kabartılarak, dökülerek varak haline getirilip ahşap, metal, deri ve parşömen gibi başka eşyaları kaplamada da kullanılmıştır.
Altın suyu
Kral suyu olarak da bilinir. Hacimce bir birim derişik nitrik asit ile üç birim derişik hidroklorik asitten oluşan karışımdan meydana gelir. Bu karışım altını çözebildiğinden altın suyu adı verilmiştir.
Altın suyu (veya kral suyu), kimyasal çözme işlemlerinde bazı demir cevherlerini, fosfatlı kayaçları, curufları, nikel-krom alaşımlarını, antimonu, selenyumu ve civa, arsenik, kurşun ve kobalt sülfürleri, çözünürlüğü az olan sülfürleri çözmek için kullanılır.
Altın Standardı Sistemi
Standart para biriminin, belirli bir ağırlıkta altın olarak kabul edildiği veya para değerinin belli ağırlıkta altının değerine denk tutulduğu para sistemi. Ülke içinde altın standardının benimsenmesi, milletlerarası seviyede de altın standardının uygulanması sonucunu getirir. Altın standardında ya altın sikkeler kanuni olarak para dolaşımına girer veya kağıt para, istendiğinde sabit bir fiyatla altına çevrilebilir.
Hiçbir ülkede altın standardı uygulanmasa da milletlerarası seviyede altın standardı sistemi yürürlükte kalabilir. Bu durumda, ya altının kendisi veya sabit fiyat üzerinden altına çevrilebilen bir para birimi milletlerarası ödeme aracı olarak kullanılır. Bu sistemde, ülkeler arasındaki döviz kurları sabittir. Döviz kurları, altının bir ülkeden ötekine taşınma maliyetini aşarak sabit altın paritesinin üzerine çıkar veya altına düşerse, kurlar resmi seviyeye dönünceye kadar, ülkeden ülkeye büyük miktarlarda altın sikke ve külçe giriş veya çıkışı gerçekleşir.
Altın standardı ilk defa 1821’de İngiltere'de kondu. Birçok devre geçirdikten sonra 1937’ye gelindiğinde tam altın standardını sürdüren hiçbir ülke kalmadı. II. Dünya Savaşı sonrasında, döviz kurlarının genellikle dolara veya altına göre ayarlandığı bir sisteme geçildi. 1958’de yeniden bir tür altın standardı sistemine dönüldü. Buna göre, önde gelen Avrupa ülkeleri milletlerarası ödemelerde kendi paralarının altına veya dolara serbestçe çevrilebilirliğini garanti ediyorlardı. Milli seviyede altın standardına dönüş ise hiç görülmedi.
12 yorum yazılmıştır
Yazan:sudamlasii | Tarih: 2008-03-07 20:30:09Konu: s.a
Yazan:Runya | Tarih: 2008-03-07 18:24:33cennetgozluasilsevdamı kapatıp bunu açtım su damlasii artık değişmesi gerekiyordu çünkü hayatım değişti
Konu: Gamzelim canım!!!
Yazan:bendesaklisin | Tarih: 2008-03-06 23:43:38ZATEN ALTINLA İLGİLİ GEREKEN TÜM BİLİGİYİ VERMİŞSİN. HALİYLE BİZEDE OKUMAK DÜŞÜYOR. BİZ GÖNÜL DOSTLARINI BİLGİLENDİRDİĞİN İÇİN TEŞEKKÜRLER GAMZELİM...
iYİ AKŞAMLARIN BOL GÜLÜŞLERLE DOLU MUTLU HYATIN OLSUN...
SEVGİ VE SAYGILARIM İLE KAL...
Konu: hayırlı cumalar canımm
Yazan:siirimsilerle | Tarih: 2008-03-05 11:00:36El-Vehhab ismine sığındık...
Avuçlarımızda bir damla gözyaşıyla kapındayız.....Bizi kapından boş çevirme rabbim.....AMİN..
cumanız mübarek olsun arkadaşım
Konu: yakışmış
Yazan:cookiesM | Tarih: 2008-03-05 01:26:46sayfanıza altın da yakışırmış, gördüm.
Konu: merhaba
Yazan:duygularinsairi | Tarih: 2008-03-04 20:11:08elbette cocuklarda bloğunuzdan yararlanıyor,şaka değildi yazdıklarım arkadaşım.Kendine iyi bak.
Konu: merhaba hemşerim::)
Yazan:uzakdost | Tarih: 2008-03-04 15:33:12nerede bu altınlar
ben oraya gidem:)
altın kelimesine uzağım ne yapam:)
mutlu haftalar
Konu: Altın...
Yazan:karabiberinmutfagi | Tarih: 2008-03-04 14:48:33Bu konu başka bir yerde karşımıza çıksa,
o an özel bir ilgimiz olmasa,asla okumayız.
Ama,
senin sayfanda baştan sona kadar okudum altının hikayesini.
Artık altına olan ilgiden mi(ki pek sevmem altını),
yoksa busecegünler'in hatırına mı bilemeyeceğim?
Güzel bir yazıydı.
Bilgi dünyamızı genişletti.
Eline sağlık.
Konu: slm
Yazan:cookiesM | Tarih: 2008-03-04 14:06:35Bir insanı fark etmeye (1) dakika tanımaya (1) saat anlamaya (1)gün sevmeye (1) hafta yeter ama unutmaya (1) ömür yetmez DOSTUM...
Konu: merhaba
Yazan:1beyazkardelen | Tarih: 2008-03-04 10:10:41Anadolu lisesinde okuyan oğluma siteni tavsiye ettim,yardımcı ders kitabı niyetiyle senden yararlanabileceklerini söyledi,bu tür yararlı bilgiler yayımladığın sürece o çocuklarda ziyaretcın olacak.Kendine iyi bak.
Konu: günaydınnn gamzelimmmmm:)))))))))
Yazan:poyrazkoy | Tarih: 2008-03-04 01:54:11Günaydın; benim viran gönlümün sultanı,
Günaydın; dost bağımın gonca gülü,
Günaydın; bahar yıldızım,
Günaydın: ay yüzlüm,
Günaydın; canımın cananı,
Günaydın Günaydınnnn..
günaydın gamzelim
kocaman öpüldün:))))
Konu: ben geldimmmmmmmmmmmm :)))))))))))))))
Yazan:bendesaklisin | Tarih: 2008-03-03 23:31:49altın,kanser ve devlet personel alımı başlıklarında üç önemli
konuyu sayfana taşımışsın cannnnnnnnnnnn,tebrikler...
işler yoğun olunca böylesi konular da zaman alıyor ama,en azından
kopyala yapıştır cinsinden olduğu için insanın beyni yorulmuyor
elbette.bu hafta bende vaktim olmadığı için iki tane fıkra yayınladım.
belki şiirlerimden de atabilirdim ama,bunlar daha eğlenceli olur diye düşündüm.
selam ve sevgiler cannnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn
Konu: selam canısııı ben geldimmm
herşeyin gönlünce olacağı bir hafta diliyorum canım..senin sayfana geldiğimde kendimi derste gibi hissediyorum inan..ellerine sağlık..sevgiyle kal..